طبقات و ادوار تاريخى مفسّران تقسيمات متعدّد و متنوّعى در مورد طبقات تفسير و مفسّران به عمل آمده است كه هركدام نشانگر بينش خاصّ و ديدگاه مخصوص صاحبان آن مىباشد درين رده‌بنديها گاهى عنصر زمان ، گاهى سبك و روش تفسيرى ، گاهى عقيده و مكتب و طرز تفكّر مفسّر ، گاهى نحله يا مشرب كلامى ، فلسفى ، فقهى ، اخلاقى ، اعتقادى و احيانا محتويات و موضوعات تفسيرى . . . محور و اساس تقسيم قرار گرفته است كه پىگيرى و شرح و تفصيل همهء آن تقسيمات ، خارج از عهدهء خلاصه‌نويسى ماست ولى چون ارائه برخى از اين تقسيمات و رده‌بنديها از نظر شناخت مواضع تفسيرى و موضع‌گيرى تحوّلات و دگرگونيهاى فكرى ، معنوى ، تاريخى مىتواند حائز اهميّت باشد ، ازاين‌رو ، به برخى از تقسيمات عمده اشاره مىكنيم : الف - عنصر زمانى : 1 . عصر حيات رسالت ( ص ) . 2 . عصر صحابه و ياران رسول خدا ( ص ) . 3 . عصر تابعين . 4 . عصر تابعين تابعين تا عصر كنونى . ب - عنصر محتوائى : در كنار تقسيم فوق ، كه بيشتر جنبهء تاريخى و عنصر زمانى دارد ، تقسيم ديگرى نيز وجود دارد كه مربوط به شيخ الطائفة محمّد بن حسن طوسى ( ره ) از مفسّران و فقيهان عاليقدر شيعه در قرن پنجم هجرى مىباشد ، ايشان عنصر محتوائى را مدّ نظر قرار داده است فقيه و مفسّر عاليقدر جهان اسلام در آغاز تفسير خود پس از حمد و ثناى الهى مىگويد : « انگيزهء تأليف اين كتاب به علت نبودن تفسير كامل در زمينهء قرآن بوده است چون ديدم آنچه علماى امّت ، در مورد تفسير نگاشته‌اند يا با ديد طولانى در تمام ابعاد و معانى قرآن و استيعاب تمام فنون آن بوده است ، مانند ، طبرى ، يا اينكه مختصر و كوتاه‌كننده بوده است كه تنها به ذكر غيب و عجائب قرآن و شرح الفاظ قرآن پرداخته است و ديگران روش متوسط و ميانه‌اى را پيش گرفته‌اند و آنچه را كه نمىدانستند ترك نموده‌اند مانند : زجّاج و فرّاء و امثال آنان كه از نحويان مفسّر ، كه همّت خود را مصروف اعراب و صرف و نحو قرآن نموده‌اند مفضّل بن سلمه و ديگران در رشتهء لغت و ريشه‌يابى الفاظ بحث كرده‌اند و